Een belastingaanslag niet ontvangen, kan vervelende gevolgen hebben. U kunt bijvoorbeeld pas na enige tijd ontdekken dat er een aanslag is opgelegd, terwijl de Belastingdienst ervan uitgaat dat deze correct is verzonden. Ook kan discussie ontstaan over een herinnering of aanmaning om belastingaangifte te doen.
Maar wat gebeurt er als u stelt dat u een aanslag of aanmaning nooit hebt ontvangen? Moet de Belastingdienst dan bewijzen dat de post daadwerkelijk bij u is bezorgd?
Een recente uitspraak ECLI:NL:GHAMS:2026:2835 van het gerechtshof laat zien dat de beantwoording van deze vraag afhangt van de omstandigheden. Ook maakt de uitspraak duidelijk dat er juridisch een belangrijk verschil bestaat tussen het opleggen van een belastingaanslag en het opleggen van een verzuimboete.
1. Belastingaanslag niet ontvangen: de Belastingdienst moet tijdige verzending aannemelijk maken
Een belastingaanslag moet binnen de wettelijke termijn worden vastgesteld. Voor een reguliere aanslag geldt in beginsel een termijn van drie jaar na het tijdstip waarop de belastingschuld is ontstaan. Verleend aangifte-uitstel kan deze termijn verlengen.
De datum op het aanslagbiljet is niet in alle gevallen doorslaggevend. Wanneer discussie bestaat over de bekendmaking, moet worden beoordeeld wanneer de aanslag daadwerkelijk op de juiste wijze is verzonden.
De Belastingdienst moet de tijdige verzending dan aannemelijk maken.
Dat betekent niet dat de Belastingdienst altijd moet bewijzen dat u de brief persoonlijk in handen hebt gekregen. Het gaat er in beginsel om of de aanslag correct is verzonden naar het juiste adres.
Een verzendrapport kan voldoende bewijs zijn
In de behandelde zaak stelde de belastingplichtige dat hij de aanslag over 2019 pas in januari 2023 had ontvangen. De aanslag had een dagtekening van 23 december 2022. De wettelijke termijn liep af op 31 december 2022.
De Belastingdienst overlegde een verzendrapport waarin gegevens uit verschillende interne systemen waren opgenomen. Daaruit bleek dat het aanslagbiljet op 15 december 2022 aan PostNL was aangeboden voor bezorging.
Het gerechtshof vond de tijdlijn logisch en samenhangend. De Belastingdienst had daarmee aannemelijk gemaakt dat de aanslag tijdig was verzonden en bekendgemaakt.
De enkele stelling dat u de aanslag later hebt ontvangen, is dus niet automatisch voldoende om de aanslag ongeldig te laten verklaren.
2. Een probleem bij PostNL maakt verzending niet automatisch ongeldig
Het komt voor dat poststukken niet of vertraagd worden bezorgd. Ook zijn er situaties waarin aangetekende post niet correct wordt afgeleverd.
Maar betekent dit dat een belastingaanslag die via PostNL is verzonden, automatisch ongeldig is?
Nee. Het bestaan van algemene bezorgproblemen betekent niet zonder meer dat een specifiek belastingaanslagbiljet niet correct is verzonden.
In de behandelde zaak verwees de belastingplichtige naar een eerdere rechterlijke uitspraak over tekortkomingen bij de bezorging van aangetekende post door PostNL. Het gerechtshof vond dat onvoldoende om de verzending van zijn eigen belastingaanslag in twijfel te trekken.
Er moeten concrete omstandigheden zijn waaruit blijkt dat de verzending in het individuele geval niet heeft plaatsgevonden of dat sprake was van een gebrek waardoor het aanslagbiljet de belastingplichtige niet kon bereiken.
Praktisch betekent dit: als u stelt dat u een belastingaanslag niet hebt ontvangen, is het belangrijk om uw standpunt zo concreet mogelijk te onderbouwen. Denk bijvoorbeeld aan omstandigheden rondom uw adres, de postbezorging of de gegevens die de Belastingdienst over de verzending heeft verstrekt.
3. Een aanmaning niet ontvangen kan leiden tot discussie over de verzuimboete
Een ander belangrijk onderdeel van de uitspraak gaat over het niet indienen van de aangifte inkomstenbelasting.
Wanneer u bent uitgenodigd om aangifte te doen, maar dit niet binnen de gestelde termijn doet, kan de Belastingdienst u eerst een herinnering sturen en vervolgens een aanmaning.
De aanmaning is juridisch belangrijk. Wanneer u na een rechtsgeldige aanmaning niet binnen de daarin gestelde termijn aangifte doet, kan de Belastingdienst gevolgen verbinden aan het niet doen van de vereiste aangifte.
Denk aan:
- omkering en verzwaring van de bewijslast;
- het ambtshalve vaststellen van de belastingaanslag;
- het opleggen van een verzuimboete.
Verschil tussen een belastingaanslag en een boete
Bij een geschil over de ontvangst van een aanmaning geldt een belangrijk onderscheid.
Voor de belastingaanslag moet de Belastingdienst in beginsel aannemelijk maken dat de aanmaning is ontvangen wanneer de belastingplichtige die ontvangst gemotiveerd betwist.
Bij een verzuimboete geldt een zwaardere bewijsmaatstaf. De feiten en omstandigheden die nodig zijn om het beboetbare feit vast te stellen, moeten buiten redelijke twijfel komen vast te staan. Als de ontvangst van de aanmaning wordt betwist en voor de boete noodzakelijk is, moet ook die ontvangst aan deze zwaardere bewijsmaatstaf voldoen.
Dat verschil kan in een bezwaar- of beroepsprocedure doorslaggevend zijn.
4. Geen aangifte gedaan? Dan kan de bewijslast worden omgekeerd en verzwaard
Wanneer u ondanks een uitnodiging en aanmaning geen aangifte indient, kan sprake zijn van het niet doen van de vereiste aangifte.
De Belastingdienst kan dan de belastingaanslag ambtshalve vaststellen. Bovendien kan de bewijslast worden omgekeerd en verzwaard.
Normaal gesproken moet de Belastingdienst de feiten onderbouwen waarop een belastingaanslag is gebaseerd. Bij omkering en verzwaring van de bewijslast verandert dat.
U moet dan overtuigend aantonen dat de belastingaanslag onjuist is. Alleen stellen dat het inkomen te hoog is vastgesteld, is onvoldoende.
De Belastingdienst moet overigens nog steeds uitgaan van een redelijke schatting. De omkering van de bewijslast geeft de inspecteur geen onbeperkte vrijheid om willekeurige bedragen aan inkomen vast te stellen.
Een concreet voorbeeld uit de uitspraak
In de behandelde zaak had de belastingplichtige geen aangifte inkomstenbelasting over 2022 ingediend. De Belastingdienst stelde het inkomen vervolgens ambtshalve vast.
Het gerechtshof oordeelde dat de omkering en verzwaring van de bewijslast terecht was toegepast. De inspecteur had de inkomensschatting onderbouwd met onder meer loongegevens en gegevens over de onderneming.
De belastingplichtige had onvoldoende concreet aangetoond dat de aanslag te hoog was vastgesteld. De aanslag bleef daarom in stand.
5. De Belastingdienst mag afzien van een hoorgesprek als u niet reageert
Wanneer u bezwaar maakt tegen een belastingaanslag, hebt u in beginsel het recht om te worden gehoord voordat de Belastingdienst op uw bezwaar beslist.
Dat betekent dat u de gelegenheid moet krijgen om uw bezwaar mondeling toe te lichten.
Maar het hoorrecht betekent niet dat de Belastingdienst onder alle omstandigheden verplicht is om daadwerkelijk een gesprek te voeren.
In de behandelde zaak had de inspecteur de belastingplichtige schriftelijk gewezen op het recht om te worden gehoord. Daarbij kreeg hij een reactieformulier waarmee hij kon aangeven of hij gebruik wilde maken van een hoorgesprek.
Toen een reactie uitbleef, stuurde de inspecteur nog een herinnering per e-mail. Ook daarop reageerde de belastingplichtige niet.
Het gerechtshof oordeelde dat de inspecteur in deze omstandigheden mocht afzien van het horen.
Let daarom goed op wanneer u een brief over uw hoorrecht ontvangt. Wilt u uw bezwaar mondeling toelichten? Reageer dan binnen de gestelde termijn en maak duidelijk dat u gebruik wilt maken van uw hoorrecht.
Wat kunt u doen als u een belastingaanslag niet hebt ontvangen?
Ontdekt u dat de Belastingdienst een aanslag, herinnering of aanmaning heeft verzonden die u niet hebt ontvangen? Onderneem dan tijdig actie.
Houd in ieder geval rekening met de volgende aandachtspunten:
- Controleer de dagtekening en termijnen. Kijk wanneer de aanslag is vastgesteld en of de wettelijke termijn mogelijk is overschreden.
- Vraag om de verzendgegevens. De gegevens uit de verzendadministratie kunnen belangrijk zijn voor de beoordeling van de bekendmaking.
- Betwist de ontvangst concreet. Een algemene mededeling dat u niets hebt ontvangen, is niet altijd voldoende.
- Let op het verschil tussen aanslag en boete. Voor een verzuimboete kan een zwaardere bewijsmaatstaf gelden.
- Dien tijdig bezwaar in. Bent u het niet eens met de aanslag of boete, let dan op de bezwaartermijn. Deze bedraagt doorgaans zes weken.
Juridische hulp bij een belastingaanslag of verzuimboete
Een discussie over de ontvangst van een belastingaanslag of aanmaning kan grote financiële gevolgen hebben. Zeker wanneer de Belastingdienst de bewijslast omkeert en verzwaart, is het belangrijk om uw juridische positie goed te beoordelen.
MREO kan u ondersteunen bij het beoordelen van belastingaanslagen, het opstellen en indienen van bezwaarschriften en het voeren van beroepsprocedures.
Bent u het niet eens met een belastingaanslag of verzuimboete? Laat uw situatie juridisch beoordelen voordat belangrijke termijnen verstrijken.
Neem contact op met MREO voor juridische en fiscale ondersteuning.